Klasifikimi i bizneseve sipas madhësisë
së tyre
Përmbajtja:
Hyrje
1.
Biznesi dhe roli i tij në ekonomi
.........................................................................................3
2.
Kuptimi i ndërmarrjes
.........................................................................................................3
3.
Struktura e bizneseve
..........................................................................................................4
3.1. Struktura e biznesve sipas madhësisë në Maqedoni
.....................................................4
3.2. Struktura e biznesve sipas madhësisë në Europë
.........................................................6
3.3. Struktura e biznesve sipas madhësisë në Kosovë
.........................................................6
3.4. Struktura e biznesve sipas madhësisë në Shqipëri
.......................................................7
4. Firmat e regjistruara në Maqedoni sipas madhësisë së
tyre ..................................................7
5. Firmat aktive në Maqedoni sipas madhësisë në Komuna
...................................................12
6. Përfundimi
...........................................................................................................................15
7. Literatura e shfrytëzuar
.......................................................................................................16
HYRJE
Ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të
mesme, shkurt SME-të, janë në fakt gjeneratorë të ekonomisë dhe të punësimit.
Për këtë arsye, mjaft prej tyre kanë përfituar edhe incentiva e mbështetje
shtetërore, në shkëmbim të hapjes së vendeve të reja të punës. Por investimi
për to jo gjithmonë është kthyer dhe pritshmëritë e publikut dhe të qeverive jo
gjithmonë janë realizuar. Nisur nga sinergjia midis ndryshimeve strukturore dhe
punësimit, në vitin 2012 Komisioni Europian propozoi ndryshimin e përcaktimit
të SME-ve. Sipas këtij përcaktimi të ri, mikro-ndërmarrje janë ndërmarrjet që
kanë deri në 10 punëtorë, ndërmarrjet e vogla 11-50 punëtorë, ndërmarrjet e
mesme nga 51-250 punëtorë dhe ndërmarrjet e mëdha mbi 250 punëtorë. Ndërkohë,
sipas legjislacionit shqiptar, nga pikëpamja e numrit, ndërmarrjet vazhdojnë të
klasifikohen: mikro-ndërmarrjet me deri 5 punëtorë, ndërmarrjet e vogla 6-20
punëtorë, ndërmarrjet e mesme me 21-80 punëtorë dhe ndërmarrjet e mëdha me mbi
80 punëtorë.
Biznesi është një aktivitet
ekonomik. Shpesh tregtia, pra aktiviteti i shitjes dhe blerjes kuptohet si
biznes, ndërsa fushat e tjera të aktivitetit ekonomik, që në fakt janë
aktivitete biznesi, kalojnë pa u vënë re. Aktiviteti i biznesit përfshin
shërbimet, prodhimin, prodhimin e mallrave, prodhimin e mallrave, aktivitetet e
shpërndarjes: pra çdo gjë që dikush mund të prodhojë ose të shesë me qellim që
të ketë fitim. Aktiviteti i biznesit i shton vlerën faktorëve të prodhimit. Kjo
vlerë e shtuar sjell para, te cilat përdoren për të paguar furnitorët,
punonjësit, huadhënësit, qeverinë (nëpërmjet pagimit të taksave) dhe pronarët.
Suksesi i çdo biznesi të veçantë do të gjykohej nëse të gjithë këta pjesëmarrës
ne biznes janë të kënaqur.
Pjesëmarrësi i parë dhe
më i rëndësishëm i cili duhet të kënaqet para se një biznes të gjykohet si i
suksesshëm, është klienti.
Në një ekonomi tregu nevojat e
klientëve janë primare. Në qoftë se nuk ka asnjë që të blejë, atëherë nuk ka
treg, nuk ka biznes. Një biznes duhet të sigurojë një produkt ose një shërbim,
që në radhë të parë të plotësoj nevojat e klientëve. Një produkt i
mrekullueshëm i krijuar nga Njerëz të talentuar, por që askush nuk ka nevojë
për të dhe që askush nuk e do është një biznes i dështuar.
1. BIZNESI DHE ROLI I TIJ NË EKONOMI
Fjala biznes paraqet shprehjen më të
përdorur dhe më të eksploatuar afariste në botën e sotme ekonomike të
globalizuar, term i cili përdoret në aspektin e përgjithshëm pa ndonjë
përkufizim të saktë dhe preciz. Nga kjo rrjedhin edhe dilemat e shumta lidhur
me kuptimin adekuat dhe konsekuent të fjalës “biznes”. Për njërën pjesë të
afaristëve, fjala biznes asocon me strukturën korporative të subjekteve të
mëdha ekonomike me përmasa multinacionale, për pjesën tjetër të afaristëve,
nocioni i fjalës aludon në subjekte afariste me përmasa të vogla, duke filluar
prej atyre bizneseve që ushtrohen në nivelin e familjes (Bizneset familjarë)
dhe të cilin aktivitet afarist e kryejnë disa anëtarë të familjes, deri tek
opsionet e shumta dhe të ndërlikuara të kryerjes së bizneseve të ndryshme, të
vogla, që realizohen në fushën e tregtisë, shërbimeve, prodhimit etj.
Parashtrohet pyetja se cilët janë ata faktorë apo kritere që e definojnë
madhësinë e ndonjë biznesi. Për këtë arsye janë marrë kritere të ndryshme, në
bazë të cilëve është përkufizuar dimensioni i biznesit të vogël: në bazë të
numrit të të punësuarve, në bazë të realizimit dhe të qarkullimit të mjeteve
financiare, në bazë të veprimit të biznesit të vogël, madhësia e shitjes etj.
Por, kuptohet se të gjitha këto kritere nuk janë të mjaftueshme për shkak të
karakterit specifik dhe të ndryshëm të biznesit. Derisa një subjekt afarist, në
një degë të industrisë, mundet të na duket “i madh”, nga aspekti i kritereve të
përmendura, në krahasim me konkurrentët e tij të së njëjtës degë industriale,
në anën tjetër ai mundet të trajtohet si “i vogël” nga aspekti i kritereve të
punësimit, të mjeteve të realizuara qarkulluese e tjera.[1]
Ndërmarrës mund të konsiderohet ai
person që krijon një biznes duke u ballafaquar me rrezikun, duke synuar
realizimin e fitimit dhe rritjen e biznesit, duke përfituar nga shanset dhe
aftësia për te siguruar dhe menaxhuar resurset.
2. KUPTIMI I NDËRMARRJES
Për shumë njerëz
zotërimi i një biznesi të vogël, për shkak të pavarësisë së madhe dhe të
ardhurave financiare që sjell, është tepër joshës. Shumë veta e kanë pasur
ëndërr që të kenë në zotërim të tyre një biznes të vogël.Por shumë ngurojnë ta
realizojnë këtë ëndërr pasi mendojnë se nuk kanë arsimin, përvojën dhe paratë e
nevojshme. Të tjerë nuk familjarizohen me mendimin se mund ta ndryshojnë
komplet jetën e tyre duke pasur një biznes të vetin. Nga vetë kuptimi i fjalës ndërmarrje,
do të thotë të ndërmarrësh diçka. Pronarët e bizneseve të vogla quhen edhe ndërmarrës.
Në literaturë jepen përcaktime të ndryshme për
ndërmarrësin, por thelbi i tyre është i njëjtë:
• Ndërmarrësi, mund të përkufizohet si një Njëri
që organizon, drejton dhe merr përsipër rreziqet e një ndërmarrjeje apo
biznesi.
• Ekspertë të ndryshëm shprehen se ndërmarrësi
është një Njëri që “krijon nga asgjëja” një biznes të fuqishëm.
• Ndërmarrësi është ai Njëri që duke bashkuar një
sërë gjërash - paratë, materialet dhe punën - i kthen ato në një produkt të ri,
në biznes, në një proces produktiv ose në një organizëm të përmirësuar.
Fillimi i një biznesi të vogël të suksesshëm, jo
gjithmonë kërkon të kesh arsim të lartë, të rregullt, apo përvojë në sferën e
drejtimit.
Ndërmarrja ka aftësinë t’i ndryshojë pikëpamjet ekonomike
të një individi, biznes, dege e madje edhe të një ekonomie kombëtare. Sipas
mjaft ndërmarrësve për të drejtuar me efektivitet biznesin mjafton vetëm
shpirti ndërmarrësi pronarit, i cili ka nevojë vetëm për asistente por jo për
menaxherë. Në fakt kjo është një pikëpamje e gabuar. Bota e biznesit njeh
shembuj të shumtë kur biznese të suksesshme kanë shkuar deri në prag të
falimentimit apo kanë falimentuar, vetëm se nuk e kanë kuptuar rëndësinë dhe
domosdoshmërinë e menaxherëve në bizneset e tyre.[2]
3. STRUKTURA E BIZNESEVE
3.1 STRUKTURA E BIZNESEVE SIPAS MADHËSISË NË MAQEDONI
Në Republikën e maqedonisë përkufizimi i
bizneseve bëhet në bazë të dy ligjeve “Ligjit për kontabilitet” dhe “Ligjit për
transformimin e ndërmarrjeve me kapital shoqëror”. Duke u nisur nga normativat
ekzistuese dhe në bazë të “Ligjit për kontabilitet” në Republikën e Maqedonisë
ekzistojnë vetëm dy kategori të ndërmarrjeve – ndërmarrje të vogla dhe
ndërmarrje të mëdha. Ndërmarrjet e vogla, në bazë të këtij ligji janë ato
subjekte afariste që punësojnë më pak se 250 punëtorë (por që zakonisht
nënkupton 50 – të punësuar). Në bazë të po këtij Ligji si ndërmarrje e
vogël “konsiderohet subjekti afarist i
cili në llogaritë përfundimtare të dy viteve të njëpasnjëshme, gjegjësisht për
çdo vit, ka përfshirë së paku dy prej këtyre kritereve:
- numri mesatar i të punësuarve, në bazë të orëve në punë, të jetë deri
50 punëtorë;
- të ardhutrat vjetore, të jenë më të vogla se 8000 rroga mesatare –
bruto (bruto rroga mesatare e një punëetori në RM, sipas të dhënave
statistikore)
- Vlera mesatare e mjeteve të Arkivës (në fillim dhe në mbarim të vitit)
të jetë më e vogël se 6000 bruto rroga mesatare në RM.
Në bazë të “Ligjit për transformimin e
ndërmarrjeve me kapital shoqëror, klasifikimi i subjeketev afariste bëhet në
bazë të kritereve të ngjajshme dhe në suaza të këtij përkufizimi janë
diferencuar edhe kategoritë e ndërmarrjeve të mesme.
Ndërmarrjet
|
Të vogla
|
Të mesme
|
Të mëdha
|
Numri i të
punësuarve
|
Deri në 50 punëtorë
|
Ndërmjet 50 dhe 250 punëtorë
|
Mbi 250 punëtorë
|
Të ardhurat
vjetore (të përgjithshme)
|
Mbi 8000 rroga mesatare-bruto në vit
|
Ndërmjet 8000 dhe 40000 rroga mesatare bruto në
vit
|
Mbi 40000 rroga mesatare bruto në vit
|
Vlera e
përgjithshme e aktives afariste
|
Deri në 6000 rroga mesatare bruto në vit
|
Ndërmjet 6000 dhe 30000 rroga mesatare bruto në
vit
|
Mbi 30000 rroga mesatare bruto në vit
|
Në këto definicione mungojnë kriteret
kualitative për definimin e ndërmarrjeve siq janë: tregu i përfshirë në të
cilin afarohet, pronësia e kapitalit, të ardhurat nga realizimi etj. Duke i
pasur parasysh trendet bashkëkohore të globalizimit të ekonomisë botërore, në
mënyrë të domosdoshme parashtrohet çështja e harmonizimit të definicioneve
ekzistuese në RM-në për klasifikimin e ndërmarrjeve me definicionet e vendeve
të Bashkimit Europian me të vetmin qëllim që të ekzistojë një legjislativë e
qartë për definimin e madhësive të bizneseve. Me këtë në bazë të “Ligjit mbi
shoqërit tregtare” të vitit 2004 është koncipuar një përkufizim i ngjajshëm me
definicionin ekzistues të Bashkimit Europain mbi klasifikim e ndërmarrjeve
(bizneseve), edhe atë:
- Mikro ndërmarrje – prej 1 deri në 9 të punësuar,
qarkullim vjetor < 50.000,00 Euro, mbi 80% nga bruto të ardhurat të
realizohen vetëm nga një klient
- Ndërmarrje të vogla – nga 10 deri në 50 të punësuar,
qarkullim vjetor ≤ 2 milion Euro, gjendja e bilancit ≤ 2 milion Euro
- Të mesme – prej 51 deri në 249 të punësuar,
qarkullimi vjetor ≤ 10 milion Euro, gjendja e bilancit ≤ 11 milion Euro.
- Të mëdha – mbi 250 të punësuar, gjegjësisht
të gjitha subjektet tjera që nuk bëjnë pjesë në klasifikimet e më sipërme.
3.2 STRUKTURA E BIZNESEVE SIPAS MADHËSISË NË EUROPË
Komisioni Europian (The European
Commission ) ka formuluar një shprehje specifike – “ Ndërmarrje të vogla dhe të
mesme ose Small and medium sized enterprises” dhe në vitin 1996 i ka definuar
si “Organizata që punësojnë më pak se 250 njerëz” dhe që plotësojnë disa
kritere më karakteristike, edhe atë:
- Mikrobiznesi – deri në 9 të punësuar
- Biznesi i vogël – deri më 49 të punësuar, maksimum
qarkullimi vjetor deri në 7.000.000 €
- Biznesi i mesëm – deri më 249 të punësuar,
maksimum
3.3
STRUKTURA E BIZNESEVE SIPAS MADHËSISË NË
KOSOVË
Klasifikimi i bizneseve në Kosovë është
bazuar në Ligjin për ndërmarrje të vogla dhe të mesme. Autor të ndryshëm duke i
shfrytëzuar kriteret e definimit në vendet e ndryshme edhe biznesin e definojnë
në mënyrë të ndryshme. Mirëpo edhe pse kriteret e vlerësimit për nga madhësia e
faktorëve përcaktues ndryshojnë nga vetë madhësia dhe kompleksiteti i
ndërmarrjeve, prap se prap ekzistojnë kritere të përgjithshme që përcaktojnë
apo veçojnë biznesin e vogël dhe të mesëm në krahasim me bizneset e mëdha.
Sipas numrit të punëtorëve klasifikimi i ndërmarrjeve ëshë me sa vijon:
- Mikrondërmarrje – 1 deri në 9 punëtorë
- Ndërmarrje e vogël – 10 deri në 49 punëtorë
- Ndërmarrje e Mesme – 50 deri në 249 punëtorë
- Ndërmarrje e madhe – mbi 250 punëtorë.
3.4
STRUKTURA E BIZNESEVE SIPAS MADHËSISË NË
SHQIPËRI
Me qëllim që të rregulloj masat dhe
politikat shtetërore Kuvendi i Shqipërisë ka miratuar një ligj të posaçëm, i
cili i klasifikon bizneset në katër kategori, edhe atë:
Klasifikimi
|
Numri i të punësuarve
|
Xhiroja vjetore ( të ardhurat nga
shitja) në lekë
|
Mikrondërmarrje
|
1 deri në 9
|
Jo më e madhe se 10 milionë
|
Ndërmarrje e vogël
|
10 deri në 49
|
Jo më e madhe se 50 milionë
|
Ndërmarrje e mesme
|
50 deri në 249
|
Jo më e madhe se 250 milionë
|
Ndërmarrje e madhe
|
Mbi 250
|
Më e madhe se 250 milionë
|
4.
FIRMAT E REGJISTRUARA NË MAQEDONI SIPAS
MADHËSISË SË TYRE
2008
|
||||||
Gjithsejt
|
0 tëpunësuar ose nuk ka të dhëna
|
1-9
|
10-49
|
50-249
|
250+
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
63193
|
5566
|
52910
|
3351
|
1177
|
189
|
Regjioni i
Vardarit
|
4828
|
508
|
3991
|
229
|
89
|
11
|
Regjioni Lindor
|
5299
|
358
|
4381
|
383
|
163
|
14
|
Regjioni
Jugperëndimor
|
6484
|
380
|
5698
|
291
|
108
|
7
|
Regjioni
Juglindor
|
5503
|
293
|
4753
|
339
|
104
|
14
|
Regjioni i
Pellagonisë
|
7523
|
556
|
6489
|
318
|
131
|
29
|
Regjioni i
Pollogut
|
6050
|
334
|
5417
|
210
|
79
|
10
|
Regjioni
Verilindor
|
3691
|
202
|
3218
|
202
|
66
|
3
|
Regjioni i
Shkupit
|
23815
|
2935
|
18963
|
1379
|
437
|
101
|
Tabela 1: Firmat e regjistruara në
Maqedoni në vitin 2008[3]
Tabela 1 tregon numirn e frimave të regjistruara
në vitin 2008 në Maqedoni sipas regjioneve, ku firma mikro prej 1-9 të punësuar
në nivel republikan ka 52910, më shumë
janë regjistruar në regjionin e Shkupit me 18963, kurse më pak në regjoinin
verilindor vetëm 3218. Kjo tabelë tregon edhe se firma të mëdha në Maqedoni
gjithsejt ka 189, edhe këtu më shumë ka në regjoinin e Shkupit 101 të
regjistruara, kurse më pak në regjionin verilindor vetëm 3.
2009
|
||||||
Gjithsejt
|
0 të punësuar ose nuk ka të dhëna
|
1-9
|
10-49
|
50-249
|
250+
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
70710
|
6243
|
59398
|
3706
|
1159
|
204
|
Regjioni i
Vardarit
|
5567
|
529
|
4695
|
237
|
95
|
11
|
Regjioni Lindor
|
5788
|
317
|
4916
|
377
|
160
|
18
|
Regjioni
Jugperëndimor
|
7119
|
392
|
6301
|
316
|
100
|
10
|
Regjioni
Juglindor
|
6032
|
313
|
5221
|
377
|
110
|
11
|
Regjioni i
Pellagonisë
|
8130
|
443
|
7146
|
388
|
128
|
25
|
Regjioni i
Pollogut
|
6577
|
323
|
5944
|
226
|
75
|
9
|
Regjioni
Verilindor
|
4190
|
175
|
3720
|
227
|
65
|
3
|
Regjioni i
Shkupit
|
27307
|
3751
|
21455
|
1558
|
426
|
117
|
Tabela 2: Firmat e regjistruara në Maqedoni në vitin
2009[4]
Tabela 2 tregon numirn e frimave të
regjistruara në vitin 2009 në Maqedoni sipas regjioneve, ku firma mikro prej
1-9 të punësuar në nivel republikan ka 59398,
më shumë janë regjistruar në regjionin e Shkupit me 21455, kurse më pak
në regjoinin verilindor vetëm 3720. Kjo tabelë tregon edhe se firma të mëdha në
Maqedoni gjithsejt ka 189, edhe këtu më shumë ka në regjoinin e Shkupit 117 të
regjistruara, kurse më pak në regjionin verilindor vetëm 3.
2010
|
||||||
Gjithsejt
|
0 të punësuar ose nuk ka të dhëna
|
1-9
|
10-49
|
50-249
|
250+
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
75497
|
10756
|
59276
|
4051
|
1211
|
203
|
Regjioni i
Vardarit
|
5915
|
812
|
4726
|
270
|
94
|
13
|
Regjioni Lindor
|
6069
|
659
|
4836
|
394
|
161
|
19
|
Regjioni
Jugperëndimor
|
7386
|
640
|
6287
|
343
|
106
|
10
|
Regjioni
Juglindor
|
6488
|
653
|
5304
|
407
|
112
|
12
|
Regjioni i
Pellagonisë
|
8272
|
676
|
7004
|
437
|
133
|
22
|
Regjioni i
Pollogut
|
7280
|
712
|
6211
|
268
|
82
|
7
|
Regjioni
Verilindor
|
4397
|
308
|
3781
|
240
|
64
|
4
|
Regjioni i
Shkupit
|
29690
|
6296
|
21127
|
1692
|
459
|
116
|
Tabela
3: Firmat e regjistruara në Maqedoni në
vitin 2010[5]
Tabela 3 tregon numirn e frimave të
regjistruara në vitin 2010 në Maqedoni sipas regjioneve, ku firma mikro prej
1-9 të punësuar në nivel republikan ka 59276,
më shumë janë regjistruar në regjionin e Shkupit me 21127, kurse më pak
në regjoinin verilindor vetëm 3781. Kjo tabelë tregon edhe se firma të mëdha në
Maqedoni gjithsejt ka 203, edhe këtu më shumë ka në regjoinin e Shkupit 117 të
regjistruara, kurse më pak në regjionin verilindor vetëm 4.
2011
|
||||||
Gjithsejt
|
0 të punësuar ose nuk ka të dhëna
|
1-9
|
10-49
|
50-249
|
250+
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
73118
|
6674
|
60620
|
4452
|
1187
|
185
|
Regjioni i
Vardarit
|
5858
|
539
|
4898
|
310
|
101
|
10
|
Regjioni Lindor
|
5845
|
317
|
4919
|
434
|
159
|
16
|
Regjioni
Jugperëndimor
|
7385
|
433
|
6453
|
389
|
101
|
9
|
Regjioni
Juglindor
|
6248
|
355
|
5361
|
421
|
103
|
8
|
Regjioni i
Pellagonisë
|
8308
|
423
|
7250
|
486
|
131
|
18
|
Regjioni i
Pollogut
|
7100
|
317
|
6414
|
288
|
75
|
6
|
Regjioni
Verilindor
|
4279
|
174
|
3759
|
276
|
67
|
3
|
Regjioni i
Shkupit
|
28095
|
4116
|
21566
|
1848
|
450
|
115
|
Tabela 4: Firmat e regjistruara në Maqedoni në vitin
2011[6]
Tabela 4 tregon numirn e frimave të
regjistruara në vitin 2011 në Maqedoni sipas regjioneve, ku firma mikro prej
1-9 të punësuar në nivel republikan ka 60620,
më shumë janë regjistruar në regjionin e Shkupit me 21566, kurse më pak
në regjoinin verilindor vetëm 3756. Kjo tabelë tregon edhe se firma të mëdha në
Maqedoni gjithsejt ka 185, edhe këtu më shumë ka në regjoinin e Shkupit 115 të
regjistruara, kurse më pak në regjionin verilindor vetëm 3.
2012
|
||||||
Gjithsejt
|
0 të punësuar ose nuk ka të dhëna
|
1-9
|
10-49
|
50-249
|
250+
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
74424
|
7158
|
61053
|
4732
|
1280
|
201
|
Regjioni i
Vardarit
|
5975
|
642
|
4892
|
320
|
111
|
10
|
Regjioni Lindor
|
5913
|
318
|
4931
|
465
|
180
|
19
|
Regjioni
Jugperëndimor
|
7564
|
551
|
6481
|
419
|
107
|
6
|
Regjioni
Juglindor
|
6373
|
414
|
5410
|
427
|
113
|
9
|
Regjioni i
Pellagonisë
|
8468
|
415
|
7394
|
510
|
128
|
21
|
Regjioni i
Pollogut
|
7285
|
302
|
6592
|
306
|
79
|
6
|
Regjioni
Verilindor
|
4283
|
155
|
3736
|
309
|
78
|
5
|
Regjioni i
Shkupit
|
28563
|
4361
|
21617
|
1976
|
484
|
125
|
Tabela 5 tregon numirn e frimave të
regjistruara në vitin 2012 në Maqedoni sipas regjioneve, ku firma mikro prej
1-9 të punësuar në nivel republikan ka 61053,
më shumë janë regjistruar në regjionin e Shkupit me 21617, kurse më pak në regjoinin verilindor vetëm 3736. Kjo
tabelë tregon edhe se firma të mëdha në Maqedoni gjithsejt ka 201, edhe këtu më
shumë ka në regjoinin e Shkupit 125 të regjistruara, kurse më pak në regjionin
verilindor vetëm 5.
5.
FIRMAT AKTIVE NË MAQEDONI SIPAS MADHËSISË NË KOMUNA
2012
|
|||||
Gjithsej
|
Mikro
|
Te vogla
|
Te mesme
|
Te medha
|
|
Republika e
Maqedonisë
|
74 424
|
53 117
|
20 341
|
631
|
335
|
Shkup
|
27 210
|
17 826
|
8 833
|
317
|
234
|
Aerodrum
|
3 903
|
2 640
|
1 223
|
21
|
19
|
Butel
|
1 531
|
1 086
|
417
|
18
|
10
|
Gazi Babë
|
2 991
|
1 888
|
1 010
|
60
|
33
|
Gjorgje Petrov
|
1 732
|
1 245
|
476
|
6
|
5
|
Karposh
|
4 033
|
2 537
|
1 421
|
51
|
24
|
Kisella Vodë
|
2 919
|
2 001
|
882
|
30
|
6
|
Saraj
|
482
|
344
|
135
|
3
|
-
|
Qendër
|
7 278
|
4 259
|
2 761
|
124
|
134
|
Çair
|
2 071
|
1 615
|
451
|
3
|
2
|
Shuto Orizarë
|
270
|
211
|
57
|
1
|
1
|
Haraçinë
|
100
|
70
|
30
|
-
|
-
|
Berovë
|
425
|
323
|
99
|
2
|
1
|
Manastir
|
3 980
|
2 870
|
1 064
|
31
|
15
|
Bogdanci
|
327
|
230
|
93
|
3
|
1
|
Bogovinë
|
360
|
280
|
79
|
1
|
-
|
Bosilovë
|
260
|
185
|
70
|
5
|
-
|
Bërvenicë
|
298
|
240
|
56
|
2
|
-
|
Vallandovë
|
369
|
268
|
94
|
7
|
-
|
Vasilev
|
190
|
125
|
62
|
3
|
-
|
Vevçan
|
107
|
83
|
24
|
-
|
-
|
Veles
|
1 847
|
1 373
|
448
|
21
|
5
|
Vinicë
|
550
|
391
|
153
|
5
|
1
|
Vraneshticë
|
18
|
14
|
4
|
-
|
-
|
Vrapçishtë
|
347
|
295
|
52
|
-
|
-
|
Gjevgjeli
|
1 276
|
851
|
411
|
11
|
3
|
Gostivar
|
2 350
|
1 887
|
450
|
13
|
-
|
Gradsko
|
92
|
68
|
23
|
1
|
-
|
Dibër
|
441
|
351
|
86
|
3
|
1
|
Debarcë
|
124
|
87
|
35
|
2
|
-
|
Dellpev
|
509
|
378
|
129
|
2
|
-
|
Demir Kapi
|
107
|
77
|
30
|
-
|
-
|
Demir Hisar
|
257
|
178
|
76
|
2
|
1
|
Dojran
|
115
|
86
|
28
|
-
|
1
|
Dollnen
|
213
|
183
|
29
|
1
|
-
|
Drugov
|
58
|
46
|
12
|
-
|
-
|
Zhelinë
|
301
|
222
|
76
|
3
|
-
|
Zajaz
|
112
|
93
|
19
|
-
|
-
|
Zelenikov
|
71
|
51
|
18
|
2
|
-
|
Zërnovc
|
65
|
45
|
20
|
-
|
-
|
Ilinden
|
491
|
353
|
122
|
10
|
6
|
Jegunovë
|
165
|
128
|
35
|
-
|
2
|
Kavadar
|
2 001
|
1 472
|
511
|
10
|
8
|
Karbinci
|
65
|
40
|
23
|
2
|
-
|
Kërçovë
|
1 263
|
1 041
|
215
|
5
|
2
|
Konçe
|
77
|
57
|
20
|
-
|
-
|
Koçan
|
1 448
|
1 056
|
382
|
9
|
1
|
Kratovë
|
278
|
198
|
77
|
2
|
1
|
Kriva Pallankë
|
489
|
388
|
100
|
1
|
-
|
Krivogashtan
|
122
|
91
|
31
|
-
|
-
|
Krushev
|
269
|
224
|
44
|
1
|
-
|
Kumanovë
|
3 192
|
2 385
|
780
|
23
|
4
|
Likovë
|
229
|
177
|
51
|
1
|
-
|
Llozovë
|
46
|
31
|
13
|
2
|
-
|
Mavrovë Rostush
|
163
|
130
|
31
|
1
|
1
|
Makedonska
Kamenicë
|
201
|
162
|
37
|
1
|
1
|
Makedonski brod
|
161
|
123
|
37
|
1
|
-
|
Mogillë
|
154
|
135
|
19
|
-
|
-
|
Negotinë
|
785
|
570
|
204
|
10
|
1
|
Novac
|
88
|
78
|
9
|
1
|
-
|
Novo Sello
|
256
|
181
|
72
|
3
|
-
|
Osllomej
|
81
|
60
|
21
|
-
|
-
|
Ohër
|
2 910
|
2 143
|
742
|
21
|
4
|
Petrovec
|
192
|
128
|
60
|
2
|
2
|
Pehçev
|
194
|
153
|
39
|
1
|
1
|
Pllasnic
|
59
|
52
|
6
|
1
|
-
|
Prilep
|
2 888
|
2 205
|
661
|
14
|
8
|
Probishtip
|
447
|
345
|
98
|
2
|
2
|
Radovish
|
933
|
677
|
251
|
3
|
2
|
Rankovcë
|
46
|
31
|
14
|
1
|
-
|
Resnje
|
497
|
357
|
136
|
4
|
-
|
Rosoman
|
122
|
86
|
36
|
-
|
-
|
Sveti Nikollë
|
872
|
712
|
153
|
6
|
1
|
Sopishtë
|
111
|
90
|
21
|
-
|
-
|
Staro nagoriç
|
49
|
38
|
11
|
-
|
-
|
Strugë
|
2 165
|
1 773
|
384
|
7
|
1
|
Strumic
|
2 570
|
1 812
|
738
|
11
|
9
|
Studeniçan
|
223
|
143
|
79
|
1
|
-
|
Tearcë
|
284
|
240
|
44
|
-
|
-
|
Tetovë
|
3 017
|
2 288
|
706
|
16
|
7
|
Qendra Zhupë
|
65
|
56
|
9
|
-
|
-
|
Çashkë
|
103
|
75
|
28
|
-
|
-
|
Çeshinovë -
Obilishevë
|
169
|
129
|
38
|
2
|
-
|
Çuçer Sandevë
|
165
|
121
|
42
|
2
|
-
|
Shtip
|
1 840
|
1 207
|
608
|
17
|
8
|
Tabela 6: Firmat
aktive në Maqedoni gjatë vitit 2012[8]
Tabela 6 tregon firmat aktive që janë në Maqedoni nëpër
komunat gjatë vitit 2012, ne vëmendje më shumë i japim Komunës së Kumanovës dhe
Likovës, sepse i përkasim këtij regjioni. Siapas të dhënave të Agjensioni për
promovim të ndërmarrjeve dhe Entit shtetëror për statistika të Maqedonisë
rrjedh se në Komunën e Kumanovës nga gjithsejt 3192 firma prej tyre 2385 janë
mikro ndërmarrje, 78 ndërmarrje të vogla, 23 ndërmarrje të mesme dhe 4 janë
ndërmarrje të mëdha, kurse Komuna e Likovës ka gjithsejt 229 prej të cilave 177
janë mikro ndërmarrje, 51 janë ndërmarrje të vogla, 1 është ndërmarrje e mesme
kurse të ndërmarrje të madhe nuk ka në këtë Komunë.
- PËRFUNDIMI
Ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të
mesme, shkurt SME-të, janë në fakt gjeneratorë të ekonomisë dhe të punësimit.
Për këtë arsye, mjaft prej tyre kanë përfituar edhe incentiva e mbështetje
shtetërore, në shkëmbim të hapjes së vendeve të reja të punës. Por investimi
për to jo gjithmonë është kthyer dhe pritshmëritë e publikut dhe të qeverive jo
gjithmonë janë realizuar. Në tërë botën fuqi janë ndërmarrjet mikro dhe
ndërmarrjet e vogla, ku themelohen në numër të madh, kjo vërehet edhe në
Maqedoni, ku tabelat tregojnë se mikro ndërmarrje ka në numër të madh. Ky fakt
tregon se qeverit japin subvencione për ndihmë dhe promovim të ndërmarrjeve
mikro. Në Maqedoni kanë filluar programe për vetëpunësim, ku jepen 3.000€,
ndihmë për themelim.
- LITERATURA E SHFRYTËZUAR
-
Ndërmarrjet
e biznesit të vogël – Doc.Dr Naser Rrahimi
-
Sipërmarrësia
– Doc. Dr. Naser Rrahimi
[2]Ekonomia dhe ndermarresia
[3]
Burimi Agency for Promotion of
Entrepreneurship of the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika
i RM-së
[4] Burimi Agency for Promotion of Entrepreneurship of
the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika i RM-së
[5] Burimi Agency for Promotion of Entrepreneurship of
the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika i RM-së
[6] Burimi Agency for Promotion of Entrepreneurship of
the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika i RM-së
[7] Burimi Agency for Promotion of Entrepreneurship of
the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika i RM-së
[8] Burimi Agency for Promotion of Entrepreneurship of
the Republic of Macedonia dhe Enti shtetëror për statistika i RM-së